Order of the Sinking Star review - Duizend puzzels om je hoofd over te breken

Ik ben stiekem gek op puzzels. Kruiswoordpuzzels, sudoku's, schaakpuzzels, Wordle's en natuurlijk ook puzzelgames. Geef me een game waarin ik uren naar hetzelfde scherm kan staren, terwijl ik mezelf afvraag waar ik in hemelsnaam de fout in ga en ik ben tevreden. Toch heb ik de laatste tijd opvallend weinig puzzelgames gespeeld. Misschien was het daarom extra fijn om weer eens flink mijn hersens te laten kraken. Gelukkig is hier nu Order of the Sinking Star, afkomstig van Jonathan Blow, de man achter Braid en The Witness. Blow heeft al eerder laten zien dat hij graag speelt met de regels van het puzzelgenre en als liefhebber van puzzels én indiegames word ik daar vanzelf nieuwsgierig van. Order of the Sinking Star doet daar nog een flinke schep bovenop met meer dan duizend handgemaakte puzzels, maar zijn deze puzzels ook leuk om op te lossen? De oplossing lees je in deze review.

Vier richtingen, vier soorten puzzels

Order of the Sinking Star gooit je niet meteen in een enorme verzameling puzzels zonder context. De tutorial, waar je wel in gegooid wordt, is vrij rechttoe rechtaan en leert je op een rustige manier hoe de basis werkt. Daarna krijg je toegang tot een overworld waarin je vier richtingen kunt verkennen. Noord, oost, zuid en west hebben ieder hun eigen personages, uiterlijk, verhaal en vooral hun eigen soort puzzels. Daardoor voelt het op sommige momenten echt alsof je vier verschillende games speelt. Dat is aan het begin wat verwarrend, maar het werkt juist goed omdat iedere wereld een duidelijke eigen identiteit heeft. De game laat je bovendien zelf bepalen welke kant je opgaat en in welke volgorde. Je kunt in het noorden beginnen, daar een puzzel tegenkomen waar je met geen mogelijkheid uitkomt en vervolgens gewoon naar het westen lopen om daar verder te puzzelen. Dat geeft je precies genoeg vrijheid om niet urenlang met je hoofd tegen de muur te bonken.

Het noorden draait om het wisselen tussen verschillende personages. Je hebt een soort van adventuring party met verschillende personages en elk personage heeft zijn eigen krachten die je slim moet combineren om verder te komen. In het oosten draait alles om spiegels en het gebruik van je reflectie om op plekken te komen waar je normaal niet naartoe kunt lopen. Het zuiden gooit daar weer een compleet ander systeem tegenaan, waarbij je over het water moet navigeren door rotsen en lelies op de juiste plekken in het water te plaatsen, rekening houdend met de stroming van het water. In het westen gebruik je tot slot diamanten om gekleurde lichtstralen te activeren, waarmee je specifieke vaardigheden krijgt. De game legt je niet eerst uitgebreid uit wat ieder personage precies kan. In plaats daarvan leer je dat zelf door de puzzels op te lossen, en dat werkt verrassend goed. De eerste puzzels binnen iedere richting zijn simpel en leren je stap voor stap wat de kern van de gameplay in die wereld is. Daarna begint de game steeds meer met die kennis te spelen en je voor steeds grotere uitdagingen te stellen.

Een puzzelgame die je niet bij de hand houdt

Wat ik sterk vind aan Order of the Sinking Star, is hoe goed de moeilijkheid wordt opgebouwd. De game begint toegankelijk, maar introduceert steeds nieuwe mechanics terwijl de puzzels langzaam ingewikkelder worden. Je krijgt dus niet het gevoel dat je plotseling een compleet nieuw systeem moet begrijpen. Iedere puzzel bouwt voort op wat je daarvoor hebt geleerd. Dat maakt het extra fijn wanneer je na een paar minuten nadenken ineens ziet wat de bedoeling is. Dat aha-moment waarop alle losse onderdelen in je hoofd op hun plek vallen, is precies waarom ik puzzelgames speel.

Dat betekent niet dat de game altijd makkelijk blijft. Naarmate je verder komt, worden de puzzels een stuk uitdagender en moet je soms echt goed nadenken over je volgende stap. Voor de meer casual puzzelaar kan dat een flinke drempel worden, want sommige puzzels zijn wel behoorlijk pittig. Order of the Sinking Star heeft ook geen hintsysteem dat je uit de brand helpt. Zit je vast, dan zit je vast. Gelukkig kun je een puzzel op elk moment laten liggen en ergens anders verdergaan. Misschien krijg je een nieuw inzicht in een andere wereld en weet je een halfuur later ineens wat je eerder verkeerd deed. Dat past goed bij de opzet van de game en voorkomt dat één moeilijke puzzel je volledige voortgang blokkeert.

Undo is je beste vriend

Omdat de puzzels soms behoorlijk wat denkwerk vragen, zijn de mogelijkheden om fouten te herstellen minstens net zo belangrijk als het vinden van de juiste oplossing. Gelukkig heeft de game een undo-knop. Daarmee zet je één stap terug en je kunt deze functie zo vaak gebruiken als je wilt. Heb je dus een complete reeks acties uitgevoerd en kom je erachter dat je ergens vijf stappen geleden een fout maakte, dan kun je rustig terugwerken. Daarnaast is er een restart-functie die je terugbrengt naar het begin van de puzzel of je laatste checkpoint.

Toch blijft de game je verantwoordelijk houden voor je eigen fouten. Undo is geen magische oplossing waarmee je kunt zien wat je moet doen. Het helpt alleen om te experimenteren zonder dat iedere verkeerde stap meteen betekent dat je opnieuw moet beginnen. Dat past goed bij het ontwerp van de puzzels. Je wordt aangemoedigd om dingen uit te proberen en te kijken wat er gebeurt. De game straft je niet hard voor een verkeerde keuze, maar geeft je ook geen antwoord cadeau. Dat zorgt voor een fijne balans tussen vrijheid en uitdaging.

Vier verhalen die langzaam samenkomen

Ook het verhaal kiest voor een andere aanpak dan je van de meeste games gewend bent. Je krijgt niet direct een duidelijke uitleg over wat de Order of the Sinking Star precies is. In plaats daarvan ontdek je de wereld via de vier richtingen, de verschillende personages en hun achtergrondverhalen. Ieder personage heeft zijn eigen reden om in deze vreemde wereld terecht te zijn gekomen en een eigen doel. In het begin is het alsof je naar vier losse verhalen kijkt die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben. Er zijn ook grammofoons die uitleg en achtergrondinformatie geven, terwijl de voice acting ervoor zorgt dat je daar tijdens het puzzelen naar kunt luisteren. Dat is een prettige manier om meer lore te begrijpen zonder dat de game je steeds uit een puzzel haalt.

Het duurt wel even voordat alle puzzelstukjes op hun plek vallen. Juist doordat de vier richtingen zo verschillend zijn, moet je als speler zelf de verbanden gaan leggen. Dat maakt het verhaal in het begin wat vaag, maar uiteindelijk werkt die aanpak goed. Naarmate de personages en werelden elkaar meer raken, wordt duidelijker waar het grotere verhaal naartoe gaat. Wie blijft doorspelen, komt uiteindelijk bij de Gold Rooms terecht. Daar worden twee werelden met elkaar verbonden en worden de mechanics van die werelden gecombineerd. Dat is een mooi moment, omdat je daar pas echt merkt waarom de game zo nadrukkelijk heeft ingezet op vier verschillende puzzelstijlen. De werelden zijn niet zomaar vier losse puzzelsets, ze zijn bedoeld om uiteindelijk samen te komen.

Dat samenkomen is misschien wel het interessantste onderdeel van Order of the Sinking Star. De game kan je eerst tientallen puzzels lang leren om binnen één set regels te denken. Daarna krijg je ineens een situatie waarin je die kennis moet combineren met iets wat je eerder in een andere wereld hebt geleerd. Dat zorgt voor een leuke omschakeling in je manier van denken. Met meer dan duizend puzzels is dat geen kleine hoeveelheid content. Het mooie is dat het aantal niet alleen wordt gebruikt om dezelfde puzzel steeds opnieuw te herhalen. De game probeert steeds nieuwe situaties te maken met de mechanics die je al kent. Daardoor blijft er een reden om te kijken wat de volgende puzzel voor je in petto heeft. Tegelijkertijd betekent zo'n grote hoeveelheid puzzels dat niet iedere uitdaging even memorabel zal zijn. Dat is bijna onvermijdelijk bij een game van deze omvang. Toch blijft de kern sterk genoeg om je door te laten spelen. Zeker wanneer je plezier haalt uit dat ene moment waarop je eindelijk ziet wat de ontwikkelaars van je verwachten.

Een wereld die je wilt blijven bekijken

Visueel is Order of the Sinking Star een van die games waarbij de verschillende werelden echt hun eigen smoel hebben. Noord, oost, zuid en west zien er allemaal anders uit en dat helpt om de verschillende puzzelsets uit elkaar te houden. Daardoor voelt de vergelijking met vier verschillende games niet alleen mechanisch, maar ook visueel logisch. De personages passen bij hun eigen wereld en ieder gebied heeft een duidelijke sfeer. Je weet op basis van de omgeving al dat je waarschijnlijk op een andere manier moet gaan nadenken. De Gold Rooms laten vervolgens zien hoe goed die stijlen naast elkaar kunnen bestaan. Waar de vier richtingen eerst vrij los van elkaar lijken te staan, komen daar verschillende werelden en mechanics samen. Ook de voice acting past goed bij de sfeer. De stemmen vertellen het verhaal op een rustige manier en, zoals ik al eerder vermeldde, kunnen blijven spelen terwijl je met een puzzel bezig bent.

Na het eerste einde is het bovendien nog niet klaar. Order of the Sinking Star heeft meerdere eindes, waardoor je na je eerste afloop verder kunt spelen om andere uitkomsten te ontdekken. Dat geeft je een extra reden om terug te keren naar gebieden waar je misschien nog puzzels hebt laten liggen. Het past ook goed bij de manier waarop de game zijn verhaal vertelt. Je krijgt niet alles in één keer voorgeschoteld en kunt zelf bepalen hoeveel je wilt ontdekken. Daarmee komt de hele opzet van de game mooi samen. Dat is veel om in één puzzelgame te stoppen, maar Order of the Sinking Star weet de meeste onderdelen goed bij elkaar te houden.