Valheim review - Na vijf jaar een volwaardig einde

Er is iets bijzonders aan survivalgames die je met vrienden speelt. Je begint met een groepje mensen die belooft aan elkaar dat ze deze keer écht georganiseerd te werk gaan, om een paar uur later met z'n allen in een houten hut te staan terwijl die ene persoon voor de derde keer dood is gegaan aan hetzelfde ding. De één verzamelt hout, de ander bouwt een huis dat eruitziet alsof het elk moment kan instorten, de derde kookt de meest goddeloze maaltijden en de laatste is ergens aan de andere kant van de wereld een trol aan het slaan met een armoedige knuppel. Die chaos is precies wat Valheim zo leuk maakt. Na vijf jaar Early Access is de 1.0-versie van Valheim eindelijk uit, maar heeft Iron Gate de Vikingwereld ook een passend slot gegeven?

Vijf jaar wachten, vijf jaar groeien

Valheim heeft een lange weg afgelegd. De game verscheen in 2021 via Early Access en heeft pas vijf jaar later versie 1.0 bereikt. Toch voelde die lange ontwikkeling nooit alsof Iron Gate de game had laten vallen. Sinds de start kregen we onder meer Hearth & Home, Frost Caves, Mistlands, Hildir's Request, Ashlands, The Bog Witch en Call to Arms als grote contentupdates. Tussen die grote updates door kwamen nog veel kleinere veranderingen. Iedere keer dat ik terugkeerde, voelde de basis vertrouwd, maar was er weer iets nieuws om te ontdekken. Dat is misschien wel de grootste prestatie van Iron Gate. Valheim is gegroeid, zonder zijn identiteit kwijt te raken. Versie 1.0 bouwt daarop voort met nieuwe wapens, bouwstukken, vijanden, materialen, voedsel, locaties, achievements en andere verbeteringen.

Dat maakt de 1.0 release ook wat vreemd. Veel spelers hebben de game al jaren gespeeld en zullen zich afvragen wat er nu eigenlijk nieuw is. Het antwoord ligt niet alleen in de hoeveelheid content, maar vooral in het feit dat de wereld nu een duidelijk eindpunt heeft. Valheim begint namelijk waar de meeste verhalen eindigen. Je bent een Viking die in de strijd is gesneuveld, maar Odin stuurt je niet naar Valhalla. In plaats daarvan brengt Huginn, een van zijn raven, je naar Valheim. Dit vergeten rijk zit vol met wezens die Odin liever niet in de andere werelden ziet. Aan jou de taak om deze zogenaamde Forsaken te verslaan en Valheim weer veilig te maken. Het verhaal zelf is geen reden om honderden uren te blijven spelen, maar het geeft je avontuur wel een begin en een duidelijk doel. In de 1.0 release zijn er nieuwe prachtige cutscenes toegevoegd die je helpen dit verhaal beter te begrijpen. Een welkome toevoeging, daar het verhaal eerst verteld werd door middel van een lap tekst die toch niemand leest.

Bijna de perfecte gameplay-loop

De basis van Valheim is eenvoudig. Je verkent een procedureel gegenereerde wereld, verzamelt grondstoffen, bouwt een basis, maakt betere uitrusting en zoekt de volgende eindbaas op om die vervolgens te verslaan. Iedere biome introduceert nieuwe materialen en vijanden, waardoor je steeds een reden hebt om verder te trekken. Wat de game sterk maakt, is hoe goed die verschillende systemen op elkaar aansluiten. Je verzamelt hout omdat je een basis wilt bouwen. Deze basis heb je nodig, omdat je er je werkbanken neer kunt zetten. Je bouwt een werkplaats omdat je betere uitrusting nodig hebt. Die uitrusting heb je nodig om de volgende eindbaas te kunnen verslaan. Het verslaan van die eindbaas geeft je iets nieuws dat je helpt om nieuwe gebieden te verkennen. Vervolgens vind je daar materialen waarmee je weer betere uitrusting kunt maken. Het is een simpele gameplay-loop, maar het blijft werken omdat elke stap een duidelijk doel heeft.

Ook voedsel speelt een grotere rol dan je in veel survivalgames ziet. Je hoeft niet iedere paar minuten te eten om ervoor te zorgen dat je voedselbalkje niet leegloopt. In plaats daarvan bepaalt je eten hoeveel gezondheid en stamina je hebt voor de tocht die je gaat maken. Dat maakt koken een onderdeel van je voorbereiding. De combat volgt hetzelfde principe. In het begin lijkt het systeem simpel, met aanvallen, blokkeren, ontwijken en het gebruiken van verschillende wapens. Later draait een gevecht steeds meer om je stamina, timing en positie. Een goede parry kan een sterkere vijand volledig openbreken. Een verkeerde dodge kan je zonder stamina achterlaten op het moment dat je die het hardst nodig hebt. Ook je wapenkeuze wordt belangrijker naarmate je nieuwe vijanden tegenkomt. Vooral de gevechten tegen de Forsaken vormen sterke mijlpalen. De boss designs zijn erg gaaf, maar ook zwaar. Solo spelen kan daardoor een flinke uitdaging worden. Met meerdere vrienden samen komt de game veel beter tot zijn recht als groepsavontuur.

Björn de Bouwer

Het bouwsysteem is een van de sterkste onderdelen van Valheim. Je kunt snel en gemakkelijk een kleine hut neerzetten, maar het systeem heeft genoeg regels om grotere projecten interessant te maken. Verdiepingen hebben ondersteuning nodig en een te groot dak blijft niet zomaar zweven. Ook rook moet een uitweg vinden en je kunt niet zomaar klakkeloos muurtjes op elkaar plaatsen. Daarnaast speelt de vorm van het terrein een rol. Op een vlak stuk land bouwen is iets anders dan een basis tegen een bergwand zetten. Daardoor voelt een grote basis ook enorm bevredigend als die eenmaal staat. Je begint met een bed, een werkbank en een kampvuurtje, maar voor je het weet heb je een opslagruimte, keuken, smederij en haven gebouwd. Een basis wordt daardoor een plek waar je steeds naar terug wilt. Je repareert er je uitrusting, kookt eten, sorteert grondstoffen en maakt plannen voor je volgende tocht. Het helpt dat bouwen niet alleen om uiterlijk draait. Je thuisbasis heeft een functie en groeit mee met je progressie.

Toch laat juist het verzamelen van al die materialen zien waar Valheim minder sterk is. Crafting vraagt soms veel tijd en werk, zeker wanneer je grote projecten bouwt. De gelimiteerde inventaris en het draaglimiet helpen daar niet bij. Vooral aan het begin, wanneer je de portalen nog niet tot je beschikking hebt, zul je regelmatig heen en weer moeten. Daardoor moet je met een boot of over land terug naar je basis, terwijl je soms mijlenver van huis bent. Een deel van die tocht hoort bij een survivalgame, maar Valheim kan daarin soms een beetje doorschieten. De nieuwe inventarisupgrades die in 1.0 zijn toegevoegd, zijn daarom enorm welkom. Een volle tas is een bekend probleem tijdens expedities, zeker wanneer je eindelijk dat ene zeldzame materiaal vindt dat je moet hebben. Met upgrades van Merchant Haldor krijg je extra slots. Je kunt er eerst acht en later zestien bij kopen. Dat haalt een deel van de frustratie uit lange tochten, want het geeft je wat meer ruimte om te spelen zonder steeds aan opslag te denken.

Met de Deep North is het cirkeltje rond

De grote blikvanger van versie 1.0 is de Deep North. Dit sneeuwgebied is de laatste biome en volgt op de Ashlands. Hier vind je nieuwe materialen, dungeons, locaties, vijanden en een nieuwe eindbaas. De biome voegt ook nieuwe bouwstukken, wapens, voedsel, planten en craftingstations toe. Zelfs de sneeuw hier heeft invloed op de omgeving. Op sommige plekken moet je bijvoorbeeld eerst sneeuw verwijderen voordat je er kunt bouwen. Ook zijn er plekken waar je over het ijs moet lopen, waarbij echte ijs-physics zorgen voor grappige situaties. De nieuwe grappling hook helpt je daarentegen om steile plekken te beklimmen.

Een paar quality-of-life-verbeteringen die ik na vijf jaar wel had verwacht, ontbreken helaas nog steeds in de 1.0 release. Zo kun je voorwerpen nog altijd niet snel naar de juiste kist in je basis verplaatsen met een quick stack-functie. Ook kan een werkbank niet automatisch materialen uit nabijgelegen kisten gebruiken. Wil je iets craften waarvoor je hout, steen of een ander materiaal nodig hebt, dan moet je dus eerst zelf naar een kist lopen, de spullen eruit halen en daarna weer terug naar je werkplek. Hetzelfde geldt wanneer je na een expeditie je inventaris wilt opruimen. Je loopt van kist naar kist om alles met de hand op zijn plek te zetten. Na tientallen uren begint het vooral als onnodig werk te voelen. Zeker omdat je basis steeds groter wordt en je steeds meer verschillende materialen verzamelt, kost dit veel tijd. Na vijf jaar Early Access en een volledige 1.0-release had ik gehoopt dat Iron Gate dit soort handelingen wat meer uit handen zou nemen.

Verder heeft de Deep North gelukkig genoeg om je bezig te houden. Nieuwe locaties zoals de Winding Tunnels en Mörkhalla zijn tof vormgegeven en geven je nog meer redenen om op onderzoek uit te gaan. Meer dan tien nieuwe wezens zijn toegevoegd om je een slechte dag te bezorgen wanneer je nietsvermoedend door de besneeuwde bossen loot. Er zijn ongeveer dertig nieuwe materialen en meer dan twintig nieuwe gerechten. Ook zijn er nieuwe planten, craftingstations en upgrades voor bestaande werkbanken. Aan het einde wacht Kall Fimbulbringer, de nieuwe Forsaken op je. De hoeveelheid nieuwe content maakt de Deep North meer dan een eindgebied met een verse eindbaas. Het is een volwaardig nieuw hoofdstuk, dat onze vijf jaar lange reis mooi afsluit.