We moeten meer luisteren naar gamemuziek

Soms besef je pas hoeveel iets betekent als het wegvalt, zo ook bij gamemuziek. Een game voelt plots kil en leeg zonder geluid. Toch denken veel mensen niet bijster veel na over die achtergronddeuntjes. Gamemuziek is er altijd, maar krijgt zelden de aandacht die het verdient. We praten over graphics, framerate, verhaallijn en gameplay loops, maar vergeten vaak wat ons echt meesleept. Ik geloof dat gamemuziek juist essentieel is voor de hele speelbeleving. Dat is precies waarom ik vind dat we er meer naar moeten luisteren. Want zonder muziek valt een groot deel van de magie van games simpelweg weg.

Muziek stuurt namelijk je gevoel, vaak subtiel en soms keihard. Loop je door een open wereld, dan bepaalt de soundtrack of je ontspant of op je hoede bent. Sta je voor een boss fight, dan voel je spanning nog voor de eerste klap valt. Dat komt niet alleen door wat je ziet, maar vooral door wat je hoort. Componisten spelen met tempo, stilte en instrumenten om jou als speler te sturen. Dat gebeurt al sinds de 8-bit tijd, toen simpele deuntjes hele werelden moesten dragen. Die beperking werkte juist in het voordeel, want elke noot moest raak zijn. Dat is pure vakmanschap. En dat vakmanschap verdient veel meer erkenning dan het nu krijgt.

Muziek kan ook een verhaal vertellen of emoties onderstrepen, net als in films. Een snellere, ritmische soundtrack geeft je gevoel voor actie of urgentie, terwijl een tragere pianomelodie intens verdriet kan overbrengen als er een personage sterft. Dit versterkt je betrokkenheid en maakt dat je echt met de game meeleeft. Ik kan me namelijk nog herinneren dat ik tranen met tuiten begon te janken toen het nummer Drifting Souls begon te spelen tijdens de iconische scène van Chapter 3 in Xenoblade Chronicles 2 (geen zorgen, ik plaats hier geen spoilers). Momenten als deze laten duidelijk zien: gamemuziek is meer dan eenvoudige achtergrondgeluiden. Het schept sfeer, stimuleert emotie en tilt de hele beleving naar een hoger niveau. Dat gebeurt niet alleen bij grote titels, maar ook bij kleinere games. Juist daar zie je vaak hoe creatief componisten omgaan met beperkte middelen. Ze bouwen emotie met weinig lagen, maar raken toch de juiste snaar.

Wat mij altijd opvalt is hoe herkenbaar gamemuziek kan zijn. Je hoeft maar een paar noten te horen en je weet precies waar het vandaan komt. Dat geldt voor de klassieke tunes, zoals de Overworld Theme van The Legend of Zelda en One Winged Angel van Final Fantasy VII, maar ook voor moderne games , zoals Sweden van Minecraft, Megalovania van Undertale en Dragonborn van The Elder Scrolls V: Skyrim. Het laat zien dat die muziek meer is dan opvulling. Het is een onderdeel van de identiteit van een game. Daarom vind ik dat gamemuziek minstens net zo serieus genomen moet worden als film- of seriemuziek. Het doet in mijn ogen niet onder voor die media.

Over iconisch gesproken: er zijn talloze game-scores die nu al legendarisch zijn. Neem Koji Kondo, de man achter de klassieke deuntjes van Super Mario Bros. en The Legend of Zelda. Zijn melodieën zijn een generatiegeur geworden. Niet voor niets is het Super Mario Bros.-thema het eerste stuk gamemuziek ooit dat opgenomen is in de Amerikaanse Library of Congress. Ook zijn werk voor de Legend of Zelda-games is iconisch te noemen. Ik vond het dan ook enorm gaaf toen ik hoorde dat de Overworld Theme en Ganon's theme van de eerste Legend of Zelda-game en Zelda's Lullaby van Ocarina of Time werden gesampled in het nummer dat je hoort als je voor het eerst Hyrule Castle betreedt in Breath of the Wild. Of Nobuo Uematsu, die al sinds de jaren 80 de Final Fantasy-serie voorziet van meeslepende orkeststukken. Zijn concerten trekken wereldwijd volle zalen, zijn werk is klassiek genoeg dat het met groot succes in symfoniehuizen wordt gespeeld.

Andere voorbeelden zijn legio: de weergaloze orkestklanken van Halo (Martin O’Donnell), de sprookjesachtige thema’s van Kingdom Hearts (Yoko Shimomura), of de ontroerende soundtrack van Journey (Austin Wintory), die zelfs voor een Grammy was genomineerd. Titelmuziek zoals Christopher Tin’s Baba Yetu uit Civilization IV won als eerste videogame-nummer een Grammy. Gamemuziek heeft inmiddels ook zijn plaats gevonden op het podium. Componisten als Eímear Noone componeerden soundtracks voor games als World of Warcraft en trekken volle zalen in concertgebouwen over de hele wereld. Zij en anderen brengen game-scores als volwaardige muziekstukken, met orkest en koor, precies zoals filmcomponisten dat doen. Veel grote gameseries werken ook écht samen met symfonieorkesten om de muziek op te nemen.

Al deze voorbeelden maken voor mij één ding duidelijk: gamemuziek is een onschatbare troef. Juist omdat gamemuziek altijd aanwezig is, wordt het vaak onderschat. Het voelt vanzelfsprekend, en daardoor vergeten mensen hoe belangrijk het is. Maar die constante aanwezigheid is precies wat het zo krachtig maakt. Muziek ondersteunt elk moment subtiel en treedt alleen op de voorgrond wanneer dat nodig is. Mijn grootste bezwaar tegen de manier waarop mensen over gamemuziek praten, is dat ze het vaak klein maken. Alsof een soundtrack alleen wat opvulling is tussen twee missies. Dat vind ik onzin. Muziek stuurt spanning, rust, tempo en emotie. Muziek maakt van een simpele loop door een map een moment dat blijft hangen. Muziek kan een game ook sterker maken dan de graphics doen. Ik heb meer dan eens een track onthouden dan een hele cutscene. Dat zegt voor mij genoeg over de kracht van dit onderdeel van games.

Misschien is het tijd dat we wat bewuster gaan luisteren. Ik denk daarom dat gamers best wat vaker hun koptelefoon kunnen ophouden. Zet die soundtrack eens hard. Luister naar de spanning die muziek toevoegt, de herinneringen en emoties die bekende nummers oproepen, en de levenslange liefde die componisten erin stoppen. Dat is mijn persoonlijke overtuiging: muziek in games is goud waard, en het wordt hoog tijd dat de wereld dat meer gaat inzien.